🪁 Bebekte Sorun Olduğu Nasıl Anlaşilir

Hamileliktekan uyuşmazlığı; anne kan grubunun Rh(-), baba kan grubunun ise Rh(+) olduğu hallerde meydana gelir. Rh uygunsuzluğu da denilen bu durumun olması bebekte her zaman sorun olacağı anlamına gelmez. Sorun oluşması için öncelikle bebek kan grubunun Rh(+) olması, gebelik veya doğum sırasında bebek kanının anne kanına karışması ve bu durumda yabancı bir kan grubu Tüp bebek tedavinin en önemli safhalarından biri yumurtaların toplanması kısmıdır. Sizin için tüp bebek tedavisinde merak edilen 10 soruyu derledik. Oöneri, istirahat edilen durumlar için geçerlidir. 4-"Hamilelik ilerledikçe bebeğin yeri daralır ve bebek bundan rahatsız olur". doğrusu: rahim içi ortam dünyanın muhtemelen en güvenli yeridir. amniyos sıvısı yeterli olduğu sürece bebek içeride rahattır. 5-"Hamileyken ufak bebeğimi emzirmek erken doğum riskimi artırır". Sigarada buna etki edebilir. Ayrıca annenin alerjik bir bünyesi varsa bebekte meydana gelen salgılar bile yabancı bir madde olarak algılanabilir. Balgam Teşhisi. Balgam şikayeti meydana geldiğinde nedenleri birden fazla olduğu için bu nedenlerin teşhisinin yapılması ve ona göre tedavi edilmesi gerekmektedir. Annebebeğin hareketlerinde meydana gelen değişimlerde bir sorun hissederse ihmal edilmeden doktoruna bilgi vermelidir. Bebekte sorun olduğu nasıl anlaşılır diye endişe edenler bu hareketleri izleyerek fikir sahibi olabilirler. Bebeğin sağlığı ile ilgili göstergelerden biride yapılan ultrasonografidir. 15 Temmuz, 2018. 0. 474. Tüp bebek tedavisinde başarılı olma konusunda dikkat etmemiz gereken bazı önemli noktalar mevcut. Biyolojik yapı ile birlikte de fiziksel olarak da dikkat etmemiz gereken önemli noktalar vardır. yazımızda başarı oranını arttırmak için nelere dikakt etmeliyiz, başarıyı artıran faktörler nelerdir Genel olarak, anne sütüyle beslenen bebeklerde, mamayla beslenenlere oranla daha az gaz görülmektedir. İkinci bebeğimde daha az sorun yaşamamızın sebeplerinden belki de en büyüğü budur. Bu konuyla ilgili hatırlayabildiğim tecrübeler böyle. Zamanla yeni bilgiler edindikçe güncellemeler yapacağım. Ayrıca sperm örneğinin antioksidan kapasitesini ölçüp, sorun varsa tedavi edebiliyoruz. Nasıl bir yol izlemek gerek? Daha önce tüp bebek başarısızlıkları olan çiftlerde gebelik oranlarını artırdığı bilinen ve sıklıkla kullanılan yöntemler mevcut. Bunlardan ilki 5.gün embriyosu (Blastokist) transferi. Butarz sorunlar tüp bebek tedavisinde yumurta toplama işlemleri boş folikül sendromu olarak isimlendirilir. Sorun karşısında zor bir durum oluşsa bile lokal anestezi ile opu çatlama iğnesi tekrardan yapılır. Tüp bebekte yumurta toplama işlemi nasıl yapılır, opu çatlama iğnesi hastanede titizlik içinde yapılır. Uzunvadeli olarak erişkinlikte sıklıkla bir soruna yol açmıyor, bazen yemek borusunun arkasından dolaşarak ona bask yarattığı için yutma güçlüğü gelişebiliyor-Dysphagia Lusoria-, ama uzun vadeli ciddi bir su sağlık sorunu değil. Sadece eğer başka bulgularla birlikte varsa Down sendromuna işaret edebileceği için, rahim Durumutedavi etmek için genellikle bir östrojen içeren krem reçete edilir. Doktorunuz bu kremi doğrudan etkilenen dokuya uygulamanızı söyleyecektir yaklaşık 1 hafta kullanmanız önerilecektir. Kremi ucu pamuklu çubukla labial füzyon hattına uygulayın ve etraftaki dokulara fazla miktarda değdirmemeye çalışın. Yenidoğan sarılığı, kırmızı kan hücrelerinin parçalanması sonucu açığa çıkan bilirübin isimli maddenin yeterli düzeyde vücuttan uzaklaştırılamayarak kanda birikmesi sonucu, göz küresi ve ciltte sarı rengine doğru değişimle karakterize bir klinik belirtidir. Bilirubinin göz ve ciltte birikmesinin yanında başta B0DXhKt. ÇOCUKLARDA CİNSEL İSTİSMARNEDİR? NASIL ANLAŞILIR? KORUNMA YOLLARI NELERDİR ? GELİŞEN TRAVMALARIN TEDAVİSİ VAR MIDIR? HANGİ KURUMA BAŞVURMALIYIM? Türkiye Psikiyatri Derneği araştırma sonuçları 2016– Ülkemizde, cinsel istismara uğramış çocuk oranı yüzde 33. – Ülkemizde her 3 çocuktan biri cinsel istismara uğruyor.– Cinsel istismar vakalarında son 10 yılda yüzde 125 oranında artış var– Her 4 saatte bir çocuk cinsel istismara maruz kalıyor– Ülkemizin çocuk cinsel istismarında dünya sıralamasında 3’üncü sırada yer alıyor– Cinsel istismar vakalarının ancak yüzde 15’inin adli mercilere intikal ediyor– Çocuğun aile içinde cinsel istismarı ile ilgili vakalarda ise sadece yüzde 5’ini bilidiriliyor.– Son 5 yıl içinde bu konuda açılan dava oranında da yüzde 50 artış 15 yaşında kız çocuğunu “baş ağrısı” şikayeti ile polikliniğe getirir. Baba dışarıda beklemek ister. Küçüğün görünümü yaşıyla uyumsuzdur, özensiz ve bakımsızdır, mutsuz bir yüz ifadesi vardır, başı öndedir, göz teması kurmaktan sakınır. Hastalığına ilişkin sorgulamada tutarsız ifadeleri vardır, okula gitmediği öğrenilir. Muayenede ve tetkiklerinde baş ağrısına ilişkin hiç bir belirti ya da bulgu yoktur. Poliklinikte bayan bir hemşirenin yanında “ben doktorum, sana her durumda yardım edeceğim merak etme, baş ağrının başka bir sebebi olabilir mi? Bana anlatmak ister misin? Bak hemşire ablanda burada, sana yardımcı olabiliriz” şeklinde ifadelerle çocuğun güveni kazanılır. Küçük babasının onu okuldan aldığını, abisinin yanına işe verdiğini ve sinirlendiğinde abisi ile birlikte kafasını duvara vurarak onu dövdüklerini anlatır. Konuşmasının arasında sorulmamasına rağmen vajinal akıntısının olduğunu söyler. Hekim yanında konuyla ilgili uzman ekip olmadığı ve cumhuriyet savcısından izin olmadığı için mauyene edemez. Durumu hastanenin “sosyal servis” bölümüne bildirir Bildirmezse SUÇTUR !. Sosyal servis durumu tutanak altına alır ve çocuk polisine bildirir. Çocuk polisi incelemesini yapar. Ensest ilişki tesbit edilir. İlgili yasalar gereği çocuk yurda verilir, abi ve baba hapsedilir.* Önemli nokta “o daha çocuk, yanlış mı anladı acaba” denmemesidir; TÜM ÇOCUKLAR; Cinsel istismarı hisseder, farkeder, bilir, anlar, anlatabilir, tarif edebilir. BUNA İNANIN VE CİDDİYE ALIN !* Cinsel istismarın mutlaka şiddet içermesi gerekmez,* Cinsel istismar için dokunmak gerekmez,* Cinsel istismar için yan yana olunması gerekmez Örneğin İnternet,* Cinsel istismarda çocuğun rızasının olup olmadığına bakılmaz.* Pedofilinin halk arasında ki adı; Sübyancılıktır*Dünyada 100 çocuktan 20’si istismara uğramaktadır. Ülkemiz gibi “gelişmekte olan” toplumlarda uluslararası literatürden daha fazla istismar olayı yaşanmaktadır. 100 cinsel istismardan sadece 15’i bildirilmektedir bu nedenle gerçek rakamların daha fazla olduğu düşünülmektedir.* Cinsel istismar sadece çocuğu veya yakın çevresini etkileyen ya da ilgilendiren bir sorun değildir. Tüm toplumu etkileyen bir sorundur.* Tüm toplum bu konuda duyarlı olmalıdır.* Örneğin; Cinsel istismara uğrayan bir çocuğun olduğunu bilip yetkili uzmanlara bilgi vermemek hukuken SUÇTUR !* Cinsel İstismara sessiz kalmak da >> çocuğa cinsel istismarda bulunmaktır* Araştırmalara göre; cinsel istismar en sık aile içinde ya da yakın çevrede görülmektedir* Çinsel istismar her yaşta insanı etkilesede çocukluk döneminde ve özellikle aile içerisinde yaşanabilecek cinsel istismarın etkisi çok daha büyüktür.* Erken yaşta yaşanan cinsel istismar çocuklarda hormonal bozukluklara yol açarak bedensel gelişimi de etkilerAİLE İÇİ CİNSEL İSTİSMAR OLUŞMA RİSKLERİ NELERDİR?Alkolik baba,Annenin hasta olması veya evi terk etmesi,Yetişkinlerin çocukla aynı odayı ya da yatağı paylaşmaları,Kız çocuklarının babalarından ayrı yaşamaları,Aile bireylerinde görülen psikolojik bozukluklar,Annenin gece çalışmak zorunda olması nedeni ile çocuklara baba ya da üvey babanın bakması ,6 – 8 yaşlarında ve kız çocuk olmak,Küçük kızda aniden gelişen baştan çıkarıcı tavırların varlığı,Anne veya babanın ya da her ikisinin ailesinde daha önce aile içi cinsel istismarın varlığı,İktidarsızlık ve psikopatidir CİNSEL İSTİSMARCI KİMDİR ?– Çocuğa yabancı biri olabileceği gibi genellikle çocuğun bildiği çevrede yaşayan kişi ya da toplumda saygın ve sevilen birisi de olabilir.– Dış görünüşünün ardında çekingen, kendine güveni ve saygısı olmayan bir kişilik yatar.– Erişkinlerle ilişki kurmakta zorlanır.– Başkalarının üstünde güç gösterilerine ihtiyaç duyan kişiler oldukları için kurbanlarını çocuklardan seçer.* Çinsel İstirmarcının Sübyancı hastasının savunma şekilleri;inkâr “çocuğu kucaklamak suç mu? ” vb., küçümseme “sadece bir kez oldu,” vb.,akla yatkın hale getirme “erkek çocuklardan hoşlanan biriyim”, “çocuk sapığı değilim” vb.,uydurma “araştırma projesi için kullanıyorum” vb., saldırma çocuğa, polise, doktora vb. CİNSEL İSTİSMAR NASIL ANLAŞILIR ?* Unutmayın; Çocuklar durumu genellikle SAKLAR* Kendisi değilde başka bir çocukmuş gibi söyleyebilir* Cinsel istismarın farkedilmesi çoğu zaman tesadüfi olduğu için çocuklarla İLETİŞİMİN güçlü olması, çocuğun ebeveyne güven duyması, ondan korkmaması gerekmektedir.* Örneğin; Çocuk sinirli, güvensiz, zayıf, cezalandırıcı, şiddet uygulayan bir anne ya da babaya yaşadığı cinsel istismarı söylemezCinsel istismara uğrayan çocukta aşağıdaki belirtilerden biri ya da bir kaçı gözlenebilir;Korku,İçe kapanma, hayattan zevk alamama,Dikkat eksikliği, hiperaktivite, İkinci defa idrar-kaka kaçırmaya başlama,Davranış problemleri,Okul problemleri,Cinsel problemler,Yaşına uygun olmayan cinsel oyunlarYabancılardan korkma,Bedensel bir hastalığı varmış gibi davranma ve bunu GERÇEK olarak hissetmeleri,Nedensiz ve bedensel olmayan bulantı, kusma, karın ağrıları, baş ağrıları gibi sorunlar,Öfke tepkileri, agresif davranışlar ya da öfkeyle başedememe Cinsel istismara uğrayan erkek çocuklarında en sık görülen bulgudurAşağılık duygusu, kendine zarar verme Cinsel istismara uğrayan kız çocuklarında en sık görülen bulgudurSürekli “karşı olma, karşı gelme”Parmak emme, tırnak yeme,Fobiler,Her türlü davranışta abartılı olma,Uyku bozuklukları,Başka bir çocuğa aşırı ilgi duyma,Kız çocuklarında erkek çocukların yanında güvensizlik ve sitrese girme,Suçluluk hissi ve depresyon görülebilir,Suça eğilim,Madde bağımlılığı,Panik ataklar özellikle hemcinsinden saldırı yaşayan erkek çocuklarda izlenir – Kirli ve değersiz olma hissi,Kontrolsüz mastürbasyon,Özellikle ergenliğe giren kız çocuklarında çok eşli cinsel yaşamı tercih etme,Cinsel organlarda hasar, hamilelik ve cinsel yolla geçen zührevi hastalık gibi fiziksel zararlar saydığım ve bunun dışında çocukta anlam veremediğiniz HER durumda CİNSEL İSTİSMAR aklınızın bir köşesinde durumda vakit kaybetmeden en yakın güvenlik ya da sağlık birimine uzman ekipler tarafından inceleneceğine emin olunuzKonunun zaten hukuki olarak gizli kalmak zorunda olduğunu biliniz, bu nedenle ilgili kurumlara başvurmaktan çekinmeyinizAileden ya da aile dışından, “SİZ ! her kimseniz” cinsel istismara sessiz kalmanın suç olduğunu unutmayınız ÇOCUĞUMU CİNSEL İSTİSMARDAN NASIL KORURUM?Sorumluluk sahibi bir ebeveyn olun. Çocuğunuz sizi dinlemez, İZLER !Çocuğunuzu tanıyın, onunla konuşunÇocuklarınızın kimlerle birlikte zaman geçirdiğini BİLİNÇevrenize yeni taşınan birisi varsa ve çocuğunuzla çok ilgiliyse, hakkında biraz bilgi toplayınTeknolojiden uzak kalmayın. Çocuğun ulaşabileceği her türlü İnternet iletişim hattını, internet kafeleri muhakkak kontrol edin. Çocuğunuza ait internet, email vb… Şifrelerini bilin. Onun telefonunu inceleyin, şifrelerini bilin. Bilmeniz gerektiği konusunda ona baskı yapmayın, güvenini kazanarak anlaşma arkadaşları ile iletişim içinde olun. Onları eve davet edin, arkadaşları ile tanışın doğum günü vb…Son zamanlarda değişik davranışları olup-olmadığını arkadaşlarına, öğretmenlerine sorunÇocuğunuzun yakınındaki kişilere karşı dikkatli olun ancak denetlemeyi abartmayın. DENGE iletişiminiz bozuksa profesyonel destekle çocuk psikiyatristi ya da psikoloğuna başvurun iletişiminizi davranışlarını gözlemleyin. Değişiklikleri izleyin, nedenlerini bulun. Nedenini bulamadığınız durumlarda şüpheci istismardan şüphe ederseniz çocuğunuzla onun anlayabileceği kelimelerle ve doğru şekilde konuşmaya çalışın. Asla suçlayıcı ya da korkutucu yaparken güvenini kaybetmeyin, gerekirse onunla konuşun ve karşı güvenlerini sarsmadan bilgilendirme yapın. Örneğin; Saçını okşayan bir büyüğüne karşı agresif tepki vermemelidirOna vücudun özel bölümlerini Göğüs, bacak arası ve popo bölgesi anlatın, gösterin, öğretin. Buralara kimsenin dokunamayacağını, ona özel olduğunu bilmesini, anlamasını sadece anne-baba yanındaysa bu özel bölgelere dokunabileceğini anlatınSır saklamamak gerektiğini anlatın. ASLA “bu aramızda sır” demeyin !“Hayır” demeyi öğretinCinsel istismar durumunda ne yapması gerektiğini anlatın. Biri onun özel bölgelerine dokunulduğunda “Hayır, dokunmanı istemiyorum” demesini öğretin. Buna rağmen dokunuyorsa; kaçması, çığlık atması, olayı anne ve babasına anlatmalısını durumlarda, cinsel istismarcı her kim olursa olsun olaya asla sessiz kalmayın, korkmayın, utanmayın ilgili kurumlara başvurun. Kurumların gizlilik ve uzman ekipler tarafından hassasiyetle çalıştığını muayenede dahi, başka bir sebepten ötürü çocukların genital mauyenesi yapılacaksa, sağlık çalışanından muayenenin herkesin göremeyeceği bir alanda örneğin perde kapatılarak yapılmasını talep edinCİNSEL İSTİSMAR DURUMUNDA NEREYE BAŞVURMALIYIM?-Çocuk İzlem Merkezleri ÇİM-İl Sosyal Hizmetler Müdürlükleri-Alo 183 Aile, Kadın, Çocuk ve Özürlü Sosyal Hizmet Danışma Hattı-Sağlık Kuruluşları-Polis Merkezleri, Jandarma Karakolları-Cumhuriyet Savcılığı-Belediyelerin Kadın Danışma Merkezleri-Baroların Kadın Danışma Merkezleri ve Adli Yardım Kuruluşları-Kadın Sivil Toplum KuruluşlarÇocuk İzlem Merkezleri ÇİM hakkında bilgi Uzm. Dr. Özlem BAĞÜlkemizde ilk Çocuk Koruma Birimi’nin 1998 yılında İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastanesi’nde kurulduğu bilinmektedir. Cinsel istismara uğramış çocukların ikincil örselenmesini asgariye indirmek, adli ve tıbbi işlemlerin bu alanda eğitimli kişilerden oluşan bir merkezde ve tek seferde gerçekleştirilmesini temin etmek üzere; Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler /kurumlar bünyesinde kurulmuş olan çocuk dostu merkezlerdir. Bu derlemede, Çocuk İzlem Merkezleri’nin, dünyada ve ülkemizdeki kurulma süreci ve gelişimi ile mevcut yapılanması, çalışma şekilleri ve son durumlarının gözden geçirilmesi sadece cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenlerin değerlendirildiği merkezlerdir. Cinsel istismar, Türk Ceza Kanununa göre suçtur. Ayrıca bu suçu bildirim zorunluluğu mevcuttur19. Bu nedenle, bildirimler sıklıkla Kolluk Kuvvetlerine Polis ve Jandarma yapılmaktadır. Hizmet içi eğitimler ile Kolluk Kuvvetlerinin bu olguları, hiçbir şekilde ifade almadan, sivil ekip ve sivil araç ile ÇİM’e ulaştırması şeklinde tamamlanmıştır. Bildirimi alan Kolluk Görevlisi ilgili Cumhuriyet Savcısının talimatını alarak çocuğu ÇİM’e teslim eder. Kolluk Kuvvetleri dışında, çocuğa hizmet veren ve bu sırada cinsel istismara şüphesi oluşan her profesyonel öğretmenler, sosyal çalışmacılar, sağlık çalışanları, din görevlileri vb, çocuğun kendisi ya da ailesi sivil yol ile direk ÇİM’e bildirimde bulunabilir. Bu konuda pek çok hizmet içi eğitim çalışmaları ile sürmekte iken, bazı bölgelerde genelindeki ÇİM’ler 7 gün 24 saat boyunca hizmet sunmaktadır. Bu nedenle her gün bir adli görüşmeci nöbetçi olarak kalmaktadır. Mesai saatleri dışında olgu başvurduğunda gelmek üzere, hergün bir aile görüşmecisi, adli muayene gerektiğinde gelmek üzere hergün bir hemşire ve Sosyal Hizmetlere teslim gerektiğinde gelmek üzere hergün bir ASPİM temsilcisi icap nöbeti tutmaktadır. Nöbet saatleri dışında olgu olduğunda, ekip hızla toplanmakta ve Cumhuriyet Savcısının izleminde her saatte işlemler başlatılabilmektedir. Ayrıca, gece başvuran olgular, işlemlerin gerçekleştirilmesi için yorgun ya da uykusuz olduğunda adli delil alınması gereken durumlar hariç 24 saati geçmeyecek şekilde konaklatılmaktadır. Bu amaçla, 2 adet, banyolu ve refakatli kalabileceği, olası intihar girişimine izin verebilecek eşyalardan arındırılmış konuk odası mevcuttur. Başvuran olguların işlemleri tamamlanana dek, barınma, beslenme ve tıbbi ihtiyaçları hastane tarafından başvuran bir olgu, ÇİM kayıt belgesine kaydedilerek teslim alındıktan sonra, ilk olarak ön görüşmeye alınırken, aile de aile görüşmesine görüşmeÖn görüşme, adli görüşmeci tarafından yapılır. Bu görüşmede amaç, çocukla tanışmak, ikili ilişki kurarak, güven duygusunu kazanmak, bu arada çocuğun yaşına özel gelişim durumunu değerlendirmek ve olay hakkında kabaca bilgi almaktır. Çocuğa merkezi tanıtır, adli görüşmeyi yaşına uygun şekilde anlatır ve çocuğun ortama alışması için yeterli sürede onunla GörüşmesiAile görüşmecisi tarafından yapılır. Olayla ilgili ailenin sahip olduğu bilgiler alınır, aile dinamikleri ile ilgili bilgi sahibi görüşmede ve aile görüşmesinde alınan bilgiler, İlgili Cumhuriyet Savcısı ve ASPİM temsilcisi ile paylaşılır. İlgili barodan avukat talebi yapılır ve adli görüşmeye görüşmeÖzel olarak yapılmış, aynalı bir odada yapılan yarı yapılandırılmış bir görüşmedir. Adli görüşmeci, çocukla, olayın oluş şekli, istismarcının kimliği, özellikleri, ve olayın ayrıntılarını içeren görüşmeyi, çocuğun yaşına uygun bir dille, anatomik resimler kullanarak, gerekirse oyun ve oyuncaklar eşliğinde gerçekleştirir. Burada amaç, görüşmeyi izleyen tüm profesyoneller için gerekli bilgileri teknik ancak çocuğa uygun bir dille almaktır. Görüşme sırasında, çocuğun yaşına ve gelişim özelliklerine uygun şekilde iyi dokunma ve kötü dokunma tarif ettirilir ve bedeninin özel olduğunu hatırlatan küçük bir eğitim ile görüşme sonlandırılır. Bu sırada bu görüşme sesli ve görüntülü kayıt altına alınır ve aynanın arkasındaki odada Savcı, Avukat, Aile Görüşmecisi, ASPİM temsilcisi, Çocuk Psikiyatristi varsa tarafından canlı olarak izlenir. Her kurum temsilcisi kendi kayıtlarını tutar ve görüşmenin yazılı bir kaydı ifade tutanağı haline getirilerek imza altına alınır. Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturma bu tutanak ile başlatılır. Bu görüşmenin bir kaydı Cumhuriyet Savcısına teslim edilirken, bir örneği ÇİM arşivinde saklanır. Bu görüşme daha sonra adli görüşmeci tarafından ayrıntılı bir rapor haline getirilirek, çocuğun gelişim özelliklerini de içeren bir değerlendirme ile birlikte, yasal süre içinde soruşturma dosyasına muayeneAdli görüşmeden sonra, çocuk adli muayene için adli muayene odasına alınır. Bu odada, çocuğa, ÇİM hemşiresi tarafından, yapılacak muayeneler hakkında bilgi verilir. Gerekli onamları alınır. İç beden muayenesi gerektiğinde, Adli Tıp Uzmanı tarafından iç ve dış beden muayenesi yapılır. Bu muayene, tekrarlayan muayeneleri engellemek amacıyla video kolposkop ile kayıt altına alınır. Gerekli olgularda, adli delil olabilecek giysiler, sperm örneği, saç, tükrük, tırnak içlerinden gerekli örnekler alınır. Olası uyuşturucu madde kullanımına yönelik kan ve idrar örnekleri alınarak Adli Tıp Kurumuna teslim edilir. Bu muayene sonucu, Adli Tıp Uzmanı tarafından Sağlığı MuayenesiMerkezde çalışan Çocuk Hastalıkları Uzmanı, çocuğu genel sağlık durumu konusunda değerlendirir. Bu muayene sırasında, rutin fizik muayene yapılarak, cinsel istismar dışında başka hastalıklar konusunda tarama yapılmış olur. Öyküde, gebelik riski arz eden bir durum varsa pubertal kızlarda coitus ya da sperm ile temasın tanımlanması kanda gebelik testi beta HCG istenir, ya da uygun zamana planlanır. Menstrüel siklus ile ilgili ayrıntılı anamnez alınır. Gebelik riski taşıyan, cinsel istismarın akut olduğu ilk 72 saat durumlarda, acil kontrasepsiyon verilir. Cinsel yolla bulaşan hastalıklar açısından gerekli taramalar Hepatit B, HIV, Hepatit C, VDRL vb için serolojik tetkikler yapılır. Riskli vakalarda bakteriyel enfeksiyonlar için profilaktik antibiyotik tedavisi verilir. Bu olguların sonuçları, bizzat ÇİM hemşiresi tarafından takip edilir. Tahmini prodrom dönemi sonunda 3 ve 6. aylar, serolojik testlerin tekrarı planlanır ve yapılır. Serolojik testlerinde aşılama durumunda eksiklik saptananlar, rapel dozları için bilgilendirilir. Yine riskli cinsel davranışı devam edeceği öngörülen ergenler, HPV aşılaması konusunda bilgilendirilir. Oluşmuş gebelik saptandığında, adli durum ve çocuğun ve ailesinin tercihi birlikte değerlendirilerek gebelik tahliyesine yönlendirilir. Doğum sonrası başvurularda, başka sağlık desteği alamayan olgulara, anemi, laktasyon önleyici ilaçlar vb. sağlık hizmeti ve Ergen Psikiyatrisi muayenesiKurumda gerçekleşen bir diğer muayene, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi muayenesidir. Çocuk Psikiyatristi, kuruma gelen her çocuğu en az bir kez değerlendirir. Cinsel istismar sonucu oluşabilecek akut dönem bulgularını değerlendirir ve psikopatoloji saptadığında gerekli medikal tedaviyi düzenler. Bu muayenenin bulgularını raporlandırarak soruşturma dosyasına ilave eder. İlk muayenede risk saptadığı olguların uzun dönem takipleri için ilgili merkezlere yönlendirir. Literatürde cinsel istismara uğramış kişilerin psikiyatrik tedavi ve rehabilitasyonlarının Çocuk İzlem Merkezlerinde sürdürülmesi konusunda çelişkili öneriler mevcuttur. Bugün için Çocuk İzlem Merkezleri psikiyatrik tedavi ve rehabilitasyon amaçlı yapılandırılmamıştır 6-8.Sosyal Hizmetler DeğerlendirmesiÇocukla yapılan görüşmede ve aile görüşmesinde çocuğun ailesine tesliminde risk olduğunda ya da çocuğun kalabileceği başka bir yer olmadığında ÇİM’de görev yapan ASPİM temsilcisi tarafından değerlendirilir. Çocuk güvenli bir ortama uygun bir aile bireyi, akraba ya da kurum yerleştirilir. Bu tespit, bizzat kurumda çalışan ASPİM temsilcisi tarafından yapılmakta ve Cumhuriyet Savcısı tarafından talimatlandırılmaktadır. Ayrıca, ÇİMdeki görüşmelerinde sosyal riskler taşıdığı saptanan aileler, ASPİM temsilcileri tarafından sosyal incelemeye tabi tutulmakta ve gerekli sosyal desteklerin sağlanabilmesi için raporlandırılmaktadır. Yine cinsel istismar sonucu istenmeyen gebelik sonrası doğan bebeklerin, çocuk annesi ve ailesi bakım vermeyi istemediğinde, Sosyal Hizmetlerin kurumlarına yerleştirmesi CİNSEL İSTİSMARA UĞRADI, BUNUN TEDAVİSİ VAR MI?* EVET VAR ve ne kadar erken farkedilirse o kadar hızlı ve etkili tedavi edilebilirÖnemli nokta “o daha çocuk, yanlış mı anladı acaba?” denmemesidir !TÜM ÇOCUKLAR; Cinsel istismarıhisseder, farkeder, bilir, anlar, anlatabilir, tarifedebilirBUNA İNANIN VE CİDDİYE ALIN !— Alp kanun maddesi;“MADDE 103″1 Çocuğu cinsel yönden istismar eden kişi, sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile istismarın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası düzeyinde kalmış suçun failinin çocuk olması hâlinde soruşturma ve kovuşturma yapılması mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyetine bağlıdır. Cinsel istismar deyiminden;a On beş yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış,b Diğer çocuklara karşı sadece cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı olarak gerçekleştirilen cinsel davranışlar,anlaşılır.2 Cinsel istismarın vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi durumunda, on altı yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasına hükmolunur.3 Suçun;a Birden fazla kişi tarafından birlikte,b İnsanların toplu olarak bir arada yaşama zorunluluğunda bulunduğu ortamların sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,c Üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı ilişkisi içinde bulunan bir kişiye karşı ya da üvey baba, üvey ana, üvey kardeş veya evlat edinen tarafından,d Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından,e Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,işlenmesi hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.4 Cinsel istismarın, birinci fıkranın a bendindeki çocuklara karşı cebir veya tehditle ya da b bendindeki çocuklara karşı silah kullanmak suretiyle gerçekleştirilmesi hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.5 Cinsel istismar için başvurulan cebir ve şiddetin kasten yaralama suçunun ağır neticelerine neden olması hâlinde, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.6 Suç sonucu mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü hâlinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.” Çocuklarda yürüme bozuklukları, çocukların bebeklikten sonra yürüyebilmesi, bir hareket olarak, anne babalar tarafından heyecanla beklenen önemli gelişme evrelerinden biridir. Hatta bu durum anneler arasında rekabet konusu bile olabilir. Ancak yürümede gecikme ile yürüme ve hareket bozukluğu karıştırılmamalıdır. Yürümede gecikme birçok davranışsal ve giderilebilecek sorunlarla alakalı olabilir. Bebeklerde Yürümede Gecikme Çocuklardaki normal büyüme ve gelişmeyi nörolojik olarak dört ana temel alanda ince motor, kaba motor, dil gelişimi ve sosyal gelişim olarak değerlendiriyor ve sonuçlar çıkarıyoruz. Çocukların bu alanlarda normal gelişme gösterebilmesi için beyin, sinir ve kas yapılarının sağlıklı olması gerekir. Kaba motor alandaki gelişmenin en iyi göstergelerinden biriside çocuğun yürüyebilmesidir. Yenidoğan bir bebek hemen yürüyemez. Ancak motor gelişme yaşa göre ilerleme gösterir. 1-3 aylık başını kontrol etmeyi, altı aylık iken sağa sola dönmeyi, destekle oturmayı, 8-10 aylık iken sürünmeyi, emeklemeyi, bir yaşında tutunarak ayakta durma tay-tay durma ve sıralamayı başarmasını bekleriz. 12-15 aylar arasında ise bağımsız adım atarak yürümeyi öğrenir. Elbette bu süreç bazen daha erken olabildiği gibi daha geç de olabilir. Zamanında doğan bir çocuk 16 aydan sonra hala bağımsız adım atamıyor, yürüyemiyorsa yürümede bir gecikmeden bahsedebiliriz. Yürümede gecikme veya gerilik genellikle tek başına gördüğümüz bir durum değildir. Çocuklardaki hareket bozukluklarının beyin, sinir ve kas hastalıkları ile birlikte olabileceğini, çocuklarda yürüme bozuklukları da bu hastalıkların bir sonucu olabileceğini sitemizde yer alan bir başka yazımızda ayrıntılı belirtmiştik. Bu yazıda ise bunların dışında kalan ve ebeveynlerin dikkat etmesi gereken bazı durumlardan bahsedeceğiz. Çocuklarda Kalça Çıkıklığı Maalesef her türlü muayeneye rağmen doğuştan kalça çıkığı gözden kaçabiliyor. Kız bebeklerde daha fazla görülmektedir. Bebekleriniz daha bir aylık iken doktora götürmeli ve kalça çıkıklığı için baktırmalısınız. Günümüzde doğumdan sonra kalça ultrasoundu yaparak toplum taraması ile bu sorun erkenden tespit edilebiliyor. Olası bir rahatsızlıkta ise erken dönem olduğu için hemen önlemler alınıyor ve sorunsuz bir şekilde tedavi edilebiliyor. Bebeklerin bacakları arasındaki uzunluk – kısalık farkı, bacaklarını yan yana getirdiğinizde deri katlantılarının veya eklem çizgilerinin birbirine denk gelmemesi, bezlenme sırasında kalçadan klik benzeri ses gelmesi sizi erken dönemde kalça çıkıklığı açısından şüphelendirmelidir. Yürüme yaşındaki çocuklarda ise bir tarafa aksama geç kalınmış kalça çıkıklığı belirtisi olabilir. Çarpı Bacak X veya Parantez bacak Bacakların bu şekil bozuklukları yapısal-anatomik bozukluklar, serebral palsi gibi kasların spastik olduğu hastalıklarda görülebileceği gibi özellikle D vitamini eksiklikleri, kalsiyum metabolizma bozuklukları gibi metabolik hastalıklar açısından da bizi şüphelendirmelidir. Fark edildiği anda çocuk hastalıkları uzmanı, ortopedi uzmanı olan doktorlara götürülmeli ve en kısa zamanda tedaviye başlanmalıdır. Çocukların yaşı ilerledikçe kemikleşme ve yapı kalıcı hale geleceğinden tedavileri daha güç olmaktadır. Çocukların Fazla Kilolu Olması Çocukların kilolu olması genellikle tek başına yürüme sorunun sebebi değildir. Bacak kaslarının taşıyacağı ağırlığa göre gelişmesi ve güçlenmesi doğal bir süreçtir. Ancak çocuklarda yaşıtlarına göre fazla kilolu olmasına neden olan hastalıklar örneğin endokrin ve genetik hastalıklar aynı zamanda kas, metabolizma ve zekâyı da etkileyebileceklerinden yürümede gecikme veya yürüyememe nedeni olabilirler. Bir çocuğun yaşıtlarından fazla kilolu olması zaten ilk başta dikkatimizi çekmesi ve araştırılması gereken bir konu olmalıdır. Çocuklarda Parmak Ucunda Yürüme Parmak ucunda yürüme bazen çocukların örümcek arabası gibi yürüteçlere konması nedeniyle alışılmış bir davranış olarak karşımıza çıkabilir. Bu yürüteçler çocuklar oturarak ayakları ile ilerledikleri için çocuğun kendi ağırlığını taşımasına engel olurlar. Bu nedenle bacakları güçlenemez ve bağımsız yürüme sırasında kendi ağırlığını taşıyamaz. Yürümede gecikmeye neden olur. Biz çocukların sağlıklı motor gelişimi için örümcek arabası benzeri yürüteçleri kullanmanızı önermiyoruz. Daha önemli bir bulgu olarak parmak ucunda yürüme her halükarda beyinin etkilendiği, bacak kaslarının gevşeyemediği, sürekli kasılı kaldığı spastik durumlar açısından mutlaka incelenmelidir. Yani parmak ucunda yürüme spastik serebral palsinin bir belirtisi olabilir. Ayakların İçe veya Dışa Dönük Olması Tıp literatüründe Pes Varus equino varus, pes valgus vb gibi isimlerle adlandırılan bu durum tek ayakta veya her iki ayakta da olabilir. Yürümede güçlük ve gecikme sebebi olarak karşımıza çıkmaktadır. Sadece yapısal bir durum olabileceği gibi kasların spastisitesi ile giden serebral palsi hastalığının bir belirtisi ve bağ dokusu eklem hastalıkları ile de ilgisi olabilir. Çocuklarda Ani Yürüme Kaybı Daha önce sağlıklı olan bir çocuğun birden yürüme fonksiyonunu kaybetmesi aileyi ciddi endişelere sürükleyen bir durumdur. Nadir görülmekle birlikte sinirleri, kasları ve beyni tutan enfeksiyonlar, tümörler, zehirlenmeler ve travmalar sonrasında böyle durumlarla karşılaşmaktayız. Özellikle vücudun aşağısından başlayıp üst sinir merkezlerine doğru ilerleyici bir sinir tutulumu gösteren ve solunum durmalarına yol açma potansiyeli olan Gullien Barre dediğimiz hastalık hayatı tehdit edebilen bir ilerleyiş gösterebilir. Bu ilerleyiş çok hızlı olabileceği için çocuklarında ani yürüme kaybı fark eden ebeveynlerin bir an önce en yakın hastaneye başvurması çok önemlidir. Çocuklarda Yürüme Bozuklukları ve Anlık Yürüme Kaybı Anlık yürüme kaybı, sakarlık ve sık düşmeler de ebeveynlerin mutlaka önemsemesi gereken durumlardandır. Bu çocuklar beyni yaygın olarak etkileyen, anlık kopukluklar yaratan epilepsi, ensefalopati, Multiple Skleroz gibi hastalıklar açısından incelenmeleri gerekir. Merdiven Çıkamama Sağlıklı bir çocuğun üç yaşından itibaren merdiven basamaklarını bir yerden tutunmadan çıkabilmesini bekleriz. Eğer üç yaşından büyük bir çocuk bilinen bir sebebi yok iken merdiven çıkamıyor, bir yerlere tutunmadan oturduğu yerden kalkamıyor ise mutlaka kas hastalıkları açısından incelenmesini tavsiye ediyoruz. Tek Taraflı Ayağını Basmama veya Tek Taraflı Aksama Küçük çocuklar bir vücut parçalarında özellikle kollar ve bacaklarda belirgin olarak ağrı, acı, yanma duyduklarında o tarafı kullanmama eğilimindedirler. Örneğin kalçadan veya bacaktan enjeksiyon yapıldıktan sonra olduğu gibi. Hatta bu durum sanki felç olmuş gibi davrandıkları için doktorları bile yanıltabilir. Böyle tek taraflı olaylarda travma, yanma, batma, kesi olup olmadığı araştırılmalıdır. Eklemlerin şişlik, renk değişikliği, ısı artışı ve ağrı nedeniyle kullanılamayışı iltihabi ve romatizmal hastalıkları da akla getirmelidir. Kasların mevsimsel enfeksiyon ile ilişkili ağrılı olan hastalığında epidemik myozit çocuklar kas ağrısından ayaklarını basamaz ve yürüyemez hale gelebilmektedir. Bazen bir taraf daha fazla ağrılı olabilir fakat çoğunlukla iki bacak kaslarını da tutmaktadır. Genellikle tehlikeli olmayan ve istirahat ile geçici olan bu durum iyi bir muayene ve tetkik ile Gullien Barre gibi demyelizan hastalıklardan ayırt edilmelidir. Çocuk Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Adnan Ayvaz 1 Anne ve baba adayları bebekleri olacağını öğrendikleri ilk andan itibaren cinsiyetini merak etmeye başlarlar. Günümüzde 3D, 4D Ultrasonlar sayesinde ebeveynler bebeklerinin cinsiyetini öğrenmelerinin yanı sıra doğunca nasıl bir şey olacağı ve kime benzeyeceğine kadar pek çok bilgiye sahip olabiliyorlar. Ancak anne babaların ilk aylarda bebeklerinin cinsiyetini öğrenmeleri için biraz beklemeleri gerekiyor. Bebeğin cinsiyetinin doğumuna kadar bilinmediği dönemler çok geride kalsa da günümüzde anneler ve babalar cinsiyetini öğreneceği güne kadar bazı geleneksel yöntemlere başvuruyor. Bebek heyecanı yaşayan çiftler merakını gidermek için eğlenceli bazen de tuhaf bir şekilde öğrenmenin yolları merak ediyor. İşte Bebeğin cinsiyetini anlamak için kullanılan yöntemler… 2 Karnın aşağıda ya da yukarıda olması Karnınızın yukarıda ya da aşağıda olması bebeğinizin kız mı yoksa erkek mi olacağı konusunda size fikir verebilir. Eğer karnınız yukarıda ise, pembe bebek kıyafetleri hazırlamaya başlayın. 3 Bebeğin kalp atış hızı Bebeğinizin kalp atış hızı bebeğinizin cinsiyetini tahmin etmenin bir diğer geleneksel yoludur. Doktor muayenesinde bebeğinizin kalp atışının sesini dinlerken, doktorunuza bebeğinizin kalp atışını sorun. Bebeğinizin kalp atış hızı dakikada 140 ve üzeri ise, bebeğinizin kız olma ihtimali yüksektir. 4 Tatlı mı yoksa ekşi mi aşeriyorsun? Aşerme döneminde canınızın çok çektiği yiyeceklerin bebeğinizin cinsiyetine işaret ettiği ifade edilir. Anne adayı tuzlu veya ekşi yiyecekleri yemeği daha çok istiyorsa bebeğinin erkek olacağı söylenir. 5 Hamile kalma yılı ve çift yıl efsanesi Bebek cinsiyeti belirlemede Maya efsanelerine göre, anne adayının hamile kalma yaşı ve yılının etkili olduğu belirtilir. Buna göre, anne adayının hamile kalma yaşı ve hamile kaldığı yıl çift ise bebek kız olur. Birisi çift diğeri tek ise bebek erkektir. 6 Annenin idrar rengi Hamilelik döneminde anne adayının idrarının renginin bebeğin cinsiyetini belirttiği ifade edilir. Bunun için bir kaba konan idrarın içerisine bir çorba kaşığı kadar lavabo açacağını dökülmesi sonrasında idrarın rengi yeşil ise kız, mavi ise, erkek bebeğiniz olacağı söylenir. 7 Anahtar oyunu Bebek cinsiyeti belirlemenin diğer bir eğlenceli yolu da hamile olan kişiye arkadaşları tarafından yapılan anahtar oyunudur. Bu oyunda anne adayının önüne anahtar konur. Anne adayı anahtarı eğer uç kısmından tutarsa bebek erkek, alt geniş olan yerinden tutarsa bebek kız olur. 8 Çin takvimi Eski çağlarda kullanılan Çin takvimine göre, cinsiyet belirleme yönteminde, hamile kalınan yaş ve ayın bebeğin cinsiyetini belirlediği belirtilir. İnternette pek çok sitede bu yöntemi test etmeniz mümkündür. Ancak burada kullanılan yöntemlerin bilimsel olmadığını da belirtelim. Böbreğe en çok ne zarar verir? Ülkemizde birçok kişinin savaştığı kronik böbrek rahatsızlığı, en yaygın hastalıkların başında yer alıyor. Tansiyon ve kandaki alyuvar dengesini sağlayan, vücudu atıklardan arındıran bu önemli organ için, geç olmadan önlem almak gerekir. Peki böbrekte sorun olduğu nasıl anlaşılır? Su ve tuz tüketimi böbreği nasıl etkiler? İşte detaylar... Böbreğe en çok ne zarar verir? Böbrekler, kalp gibi damarlı yapıdan oluşur. Tansiyonu düzenler ve kandaki alyuvar sayısının dengelenmesini sağlar. Dolayısıyla böbrekleri direkt ve doğrudan etkileyen durumlar susuzluk ve sigara tüketimidir. Aynı zamanda; - Fazla tuz kullanımı - Az su tüketmek - İdrarı bekletmek - Reçetesiz ve fazla ilaç kullanımı - Sigara kullanımı böbreklere zarar verir. Böbrekte sorun olduğu nasıl anlaşılır? Böbreklerde oluşan sorunlar kendini ilk etapta gösterir. Fakat kişi yanlış yaşam tarzını benimsemiş, bu semptomlara alışmışsa, normal gelebilir. Aşağıda belirtildiği üzere böbreklerdeki sorunlar, öncelikle kendini vücudun farklı bölümlerinde gösterir. Düşük idrar üretimi Ellerde, yüzde ve bacaklarda şişkinlik Nefes darlığı, alırken zorluk çekmek Hızlı yorulma, halsizlik Uyku güçlüğü İştah kaybı, bulantı, kusma Yüksek tansiyon Üşüme ve yorgunluk hissi Kötü kokulu nefes Tat almada eksiklik Fazla tuz tüketimi böbreği nasıl etkiler? Alınan tuzun yaklaşık yüzde böbreklerden geri emilir. Fazla tuz tüketilmesi durumunda böbrekler su ve tuz dengesini sağlamakta zorlanır. Bu sorun zaman içinde kan basıncı yüksekliğiyle birlikte böbrek işlevleri üzerinde olumsuz etkiler geliştirir. Susuzluk böbreği nasıl etkiler? Vücut susuz kalırsa, ilk olarak böbrekleri etkiler. Çünkü su içmemek kan basıncını yavaşlatır. Normal süreçte bir dakikada kalpten pompalanan kanın yüzde 20'si ise böbreklerden geçer. Böylelikle vücudun susuz kalması ile ilk olarak böbrekler alarm verir. Beraberinde taş oluşumu ve halsizlik oluşur. . Artık hem erkek hem de kadının bebek sahibi olmak istediklerinde kontrol edilmesi gerekebiliyor. Peki kısırlık nasıl anlaşılır? Kontrolü nasıl yapılır? Kadın ve erkek de gebeliğin oluşması için bazı etmenlerin sağlıklı bir şekilde bir araya gelmesi gerekir. Eskiden tek taraflı olarak bazı sorunların olabileceği düşünülürken artık hem erkek hem de kadının bebek sahibi olmak istediklerinde kontrol edilmesi gerekebiliyor. Farklı teknik ve yollar ile kısırlıkla alakalı bir durumun söz konusu olup olmadığının kontrol edilmesi sağlanıyor. Çünkü gebelik şansının düşük olması anne ve baba adayı için şans anlamına gelirken kısırlıkla alakalı bir sonucun elde edilmesi tedavi aşamasının zorlu bazen de imkansız olmasına neden olabiliyor. Bunun için bebek sahibi olmak isteyenlerin kontrolden geçmesi ve bu sayede olası durumları engellemesi öneriliyor. Kadında Kısırlık Kontrolü Nasıl Yapılır? Bebek isteyen kadının bunun için gebelik planlaması yaparken doktordan destek alması gerekiyor. Doktorun bazı değerleri kontrolü ile başlayan durum bulgulara göre seyir değiştirebiliyor. Aşama olarak Kan sayımı,Hormonların kontrolü,Yumurtalık rezervine bakılması,Adet döngüsü ve yumurtlama takibi tarzında işlemler yapılıyor. Kadının düzenli adet olması hormonlarının bu aşamada çalışmasında sorun olmadığını anlatabilir. Kan ve diğer değerlerin kontrolü de anne adayının gebeliğe hazır olup olmadığına dair ipucu verir. Yumurtalık rezervinde sorun olan veya miyom gibi ileri derece rahatsızlığı mevcut olan kadının yapılan testlere göre tedavisi yapılır. Yumurtalık rezervi olmayan bir kadının veya rahimle alakalı bir durumun mevcut bulunması kısırlıkla alakalı sonucu doğurabilir. Erkekte Kısırlık Bulguları Erkeğin baba olmak istemesi sürecinde bunu engelleyen bir olasılığın olup olmadığını anlamak için de testler yapılır. Erkekte sperm sayısı, kalitesi, akışkanlığı gibi unsurlar önemlidir. Bunlarda gereken değerlerin olup olmadığını anlamak için yapılacak olan testler kısırlık veya gebeliğin ne oranda güç olacağı konusunda bilgi verir. Ürolog bu konuda sperm testi talep edecektir. Kadın ve Erkekte Kısırlık Oranları Kadın veya erkeğin belli nedenlerden dolayı bebek sahibi olamamasının altında yatan nedenin kısırlık olması bundan önceki dönemlerle kıyaslandığında oldukça artmış durumdadır. Hem erkek hem de kadın için yanlış beslenme, stres, iş hayatının etkileri veya genetik etmenler bebek sahibi olma konusunda olumsuz etkiler yapar. Artık kariyer odaklı bir hayatın olması gebelik yaşının ötelenmesine de neden olabiliyor. Kısırlık Tedavisi Kısırlık oldukça zor bir tedavi sürecini beraberinde getirir. Tam anlamıyla kısır olan bir kadın ve erkek için net bir tedavi de bulunmaz. Sadece kısırlığa yakın durumlar için tedavi yolları denenerek şans elde edilmeye çalışılır.

bebekte sorun olduğu nasıl anlaşilir